Noong ika-4 ng Agosto 2011 ginulat ni P-Noy ang bayan nang nakipag-kita siya sa pinuno ng Moro Islamic Liberation Front (MILF) na si Murad Ebrahim. Ang pagta-tagpo ay makasay-sayang naganap sa isang hotel sa Tokyo, Japan. Marami ang nag-bunyi sa kababa-ang loob ni P-Noy at nagsabing tunay nga ang hangarin ng pamahalaan na tuldukan na ang kaguluhan sa Mindanao.

Ngunit madami din ang hindi nasiyahan. Ang sabi nila para bagang mistulang paghaharap ng dalawang pinuno ng “malayang bansa” ang bumulaga sa taong-bayan ng makita ang mga diaryong lumabas kinabukasan. Parehong naka-amerikana si Murad at P-Noy habang nagka-kamay. Hindi raw dapat ganito ang pinakita ng Pangulo ng pamahalaan ng Pilipinas sa isang rebeldeng grupo na nagpahirap din sa libu-libong mamamayan sa Mindanao.

Kaya nga ba naglakas loob ang mga pinuno ng MILF upang sambitin ang mga katagang “sub-state” o “secession”! Para bagang “blackmail” ang naturan ni Michael Mastura na kapag hindi pumayag ang gobyerno ni P-Noy sa kanilang panukala babalik na lamang sila sa na-una nilang pinagla-labang kalayaan para sa “Bangsamoro Homeland.”

Naturalmente, maraming Kristiyano ang nagalit. Kaya nga “peace talks” ang katagang gina-gamit ay sa kadahilanang mag-uusap ng malaya ang dalawang grupo, at sa bandang huli magka-sundo sa mithiing katahimikan sa Mindanao. Sino nga ba ang may gusto ng gulo? Maraming buhay na din ang nalagas sa halos mahigit apat ng dekadang giyera sa magka-bilang panig. Kapwa Pilipino nag-uubusan ng lahi! Kaya marami ang nani-niwalang tapos na ang panahon ng paghahamok, at dapat namang pagbigyan na ang pag-uusap ng matiwasay.

Katahimikan ang dahilan sa pagpapakumbaba ni P-Noy kay Murad sa Tokyo. Alam niya na kailangan nang tapusin ang walang-saysay na patayan. Panahon na upang ibaba ang mga armas at mag-usap, mag-tiwala sa isa’t isa na may pag-asang abot tanaw na ang kapayapa-ang matagal na ring inasam ng ating mga kaba-bayan sa Mindanao.

Huwag naman sanang sayangin ang magandang simulain at pakita ng administrasyung P-Noy. Sana nama’y bigyan ng dalawang grupo ang pagka-kataong mabigyan na ng kalutasan ang mga sigalot na nag-hiwalay sa rebeldeng Muslim sa ating legal na pamayanan.

Tingnan natin ng maigi kung ano nga ba itong “sub-state” na kanilang panukala. Wala kasing eksaktong kasing-tulad na sistema ito sa buong mundo. Kahit ang Scotland, Northern Ireland o Hongkong ay hindi masa-sabing “sub-state” na tunay na hiwalay sa kanilang “central government”.

Alam natin ang nangyari sa “MOA-AD” na ibinasura ng Korte Suprema sa kadahilananag ito ay labag sa ating saligang-batas. Hindi maaaring i-hiwalay sa teritoryo ng Pilipinas ang “sub-state” na Bangsamoro. Ang kagustuhan ni Michael Mastura ay possible lamang marahil kung ating babaguhin ang ating Konstitusyun. Ganun pa man mahirap ding tanggapin ito ng karamihan sa ating mga kababayan kung walang mahusay at katanggap-tangap na paliwanag.

Ang “Autonomous Region of Muslim Mindanao” (ARMM) ay maaring hindi nag-tagumpay sa nais na “autonomy” na hangad ng ating mga kapatid na Muslim. Maari din namang bigo ang eksperimentong ito. Kaya ito na ang pagkakataon na pag-uasapan ng maayos gamit ang ating katwiran at malawak na pang-unawa   na humubog ng isang kaayusan sa Mindanao na katanggap-tanggap sa lahat ng panig -Muslim man o Kristiyano.

Tapos na ang takutan o blackmail, dapat nang mag-usap ng matiwasay at bigyan ng pagkaka-taong umiral ang katahimikan sa buong Mindanao!

--------------------------

Ang Sa Ganang Amin ay editoryal mula sa Institute for Studies in Asian Church and Culture (ISACC). Mapapakinggan din ito tuwing Miyerkules, 9:00 n.u. sa radyo, ipihit lang sa 702 DZAS-AM. Para sa inyong mga komento mag-email lang sa  This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. o mag-text sa 0922-8110045 (SGA_Comment_Pangalan).