5,985

PEDERALISMO: PARA SA PUBLIKO O PARA SA MGA POLITIKO?

  • Written by Ronald Molmisa at Rei Lemuel Crizaldo
  • Published in Pananaw Pinoy
  • Read: 2051

Isa sa mga batikos na tinatanggap ng mga sumasalungat sa pagbabago sa sistema ng lipunan at pamahalaan ay ang kawalan daw nila ng forward-looking attitude sa maraming pagkakataon. Na hindi sila bukas sa pagbabago at nais panatilihin ang mga luma at hindi na akmang uri ng pamumuhay. Ganito ang linya ng argumentong gustong ipahayag ng mga tagasuporta ng federalism o pederalismo sa bansa. Isinusulong nila ang political agenda na ito nang hindi malinaw na naipapaliwanag kung bakit kailangang gawin na ito sa termino ng administrasyong Duterte.

Mas mainam na bigyang linaw muna kung bakit kailangang baguhin ang uri ng pamamahala bago natin suungin ang debate ukol sa federalism. Ilang tanong ang kailangang sagutin: Ano-ano ang mga mali sa kasalukuyang kalakaran ng pamahalaan? Nagkulang ba ang mga lider sa pagpapatupad ng Local Government Code of 1991 na siyang nagbigay daan sa decentralization at pagpapalakas sa local government units? Ano ang mga parte ng sistema ang kailangang ipagpatuloy, pagbutihin pa o kailangan nang tanggalin? Anuman ang nararapat na porma ng federalism na dapat isulong sa hinaharap ay dapat nakatuntong sa tugon sa mga katanungang ito.

Maselan ang usaping ito dahil kasama dito ang pagbabago sa Konstitusyon. Hindi dapat ito minamadali. Mas kailangang idaan ito sa malawakang konsultasyon kung saan lahat ng sektor ng lipunan ay may boses sa proseso. Matuto tayo sa aral ng kasaysayan. Mahirap ipagkatiwala lang sa iilang mga politikong may samot-saring interes ang pagtatakda sa pinakamataas na batas ng bayan. Isa sa pinalulutang na isyu sa pagbabago ng Konstitusyon ay ang pagpapalawig ng termino ng mga kasalukuyang nakaupo sa Kongreso. Ayon sa isang kongresista, kailangan daw nilang tutukan ang implementasyon ng bagong Konstitusyon para hindi masayang ang mga probisyong pinaghirapang ipasa. Ang mga pahayag na ganito ang dahilan kung bakit kailangang magbantay ang sambayanan. Huwag hayaang gamitin ng mga abusadong lider ang pagbabago ng Konstitusyon upang panatilihin ang mga sarili nila sa kapangyarihan at tuluyang sirain ang diwa ng demokrasya sa bansa.

Mas mainam na gamitin ng pangulo ang kaniyang political capital sa paglansag sa political dynasties sa bawat rehiyon na, ayon sa  pag-aaral, ay isang malaking hadlang sa paglago ng maraming local government units. Kung isusulong ang federalism sa bansa, inaasahang mas titibay ang hawak ng political dynasties sa kani-kanilang mga bayan. Dahil magkakaroon ng higit na kapangyarihan sa lokal na pamamahala, lalawak din ang hawak ng mga politiko sa internal revenues ng kani-kanilang rehiyon. At sa harap ng malaking pondo, hindi mahirap isipin na tiyak na mas lalakas ang tukso para sa ating mga politiko na lalo pang kumapit-tuko sa puwesto.

Sa isang tagpo sa Bibliya, winika ni Hesus, “Walang sumisira ng bagong damit upang itagpi sa luma. Kapag ganoon ang ginawa, masasayang ang bagong damit at ang tagping mula rito ay hindi naman babagay sa damit na luma. Wala ring naglalagay ng bagong alak sa lumang sisidlang-balat. Kapag ganoon ang ginawa, papuputukin ng bagong alak ang lumang sisidlan, matatapon ang alak at masisira ang sisidlan. Sa bagong sisidlang-balat dapat ilagay ang bagong alak”(Lucas‬ 5:36-38‬). Isa itong mahalagang paalala sa bawat isa sa pagsusulong ng isang bagong sistema ng pamamahala. Masasayang lamang ang federalism kung hindi sasabayan ng mekanismong magpapatupad rin ng pagbabago sa mga taong magpapatakbo nito. Kung tutuusin, adhikain ng kasalukuyang Konstitusyon na magkaroon ng pagkakataon ang mas maraming indibidwal na mamuno sa bayan at hindi iilang pamilya lang. Dangan na lamang at hindi nagkaroon ng enabling law ang probisyon na ito na malinaw na nakasaad sa ating Saligang Batas.

Tandaan natin na anumang husay ng gamit kung ito naman ay mapupunta sa baluktot na kamay, wala pa rin tayong maaasahang magandang resulta. Masusukat natin ang sigasig at sinasabing forward-looking attitude sa pagsusulong ng pederalismo kung lalapatan din ito ng kaalinsabay na batas na susugpo sa pamamayani ng political dynasties sa bansa.